Uzun sap bağlama ile kısa sap bağlama arasındakı fark?

Kategori: (Sıkça Sorulan Sorular) Yazan: admin, 13-01-2011

 Cevap: Admin Erdal İbili 
iki enstrüman da bağlama ailesinin bireyleri.
Uzun sap bağlama, kısa sap bağlamadan 4 perde daha uzun (yaygın Ölçülere gÖre).
Yani ses aralığı biraz daha geniş.Kısa sap bağlama, çalıp sÖyleme geleneğine daha uygun.
Çünkü rahatlıkla bağlamanın perdelerine bakılmadan çalınabilir.
Zaten doğuş mantığı ve gereksinim nedeni biraz da bu. Tarihi çok eski değil. 1980″li yıllara dayanmakta. (Bağlama düzeni ile kısa sap bağlamayı birbiriyle karıştırmayın.
Bağlama düzeni bir akort sistemidir.
Uzun sap bağlamada da, kısa sap bağlamada da, curada da bu akortla türküler çalınabilir.)Uzun sap bağlama, Özellikle yÖresel tavırlar için daha ideal.
Tezene tavırlarını kullanabilmek, yÖresel tadları alabilmek için tercih edilebilir.Uzun sap bağlamada tel boyu daha uzun olduğu için tınlama süresi de kısa sap bağlamaya gÖre daha uzun.
Çalım teknişi ve klavye boyu açısından kısa sap bağlamayı çalmak daha pratik.Sonuç olarak, iki enstrüman da farklı ses renklerini taşıyor. Kullanım amaçlarında ve icralarında farklılıklar var.
Uzun sap bağlama daha iyidir, kısa sap bağlama daha iyidir gibi ifadeler kesinlikle yanlış sÖylemler.
Böyle bir karşılaştırma yapmak mantıklı bir iş olmaz. iki ensrümanın da misyonları, tınıları, tadları birbirinden farklı.
iyi bir bağlama icracısı, iki enstrümandan birisini tercih etse dahi ,iki enstrümanı da çok iyi tanımalı ve türküleri tavrına uygun, temiz-net bir şekilde ve duygusunu katarak çalabilmeli.

SERO49

30 Kasım 2010, 12:40:15

Ben İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuarı Türk Müsikisi telli çalgılar bölümünden mezun olan ve bağlamanın yanında bir çok telli çalgıyı adeta konuşturan kurs hocamla sık sık bir araya gelip genişçe sohbet etme imkanı bulan biri olarak size şunu söylemek istiyorum.İnşanlah ben de ileride kurs hocam gibi olmak için kendimi konservatura hazırlayacağım;

Kısa sap bağlamayı veya uzun sap bağlamayı ne zaman unutursunuz biliyormusunuz? Artık siz bağlama çalmayı terk edip,bir kenara bıraktınız andan itibaren unutmaya başlarsınız.Bağlama ile iç içe yaşadığınız müddetçe,elinizden bağlamayı düşürmediğiniz sürece bu kısa veya uzun olsun hiç farketmez herhangi birini unutmanız asla mümkün değildir.Uzun sap çalarken de kısa sap çaldığınızda uğradığınız perdeleri ziyaret edeceğinizden bu açıdan da bakıldığında yine unutmanız mümkün değildir. 

Enstrümanlarda Unutmak konusunda aslında yazılacak çok şey var ama ben kısa kısa deyinip geçeçeğim.Aslında herkesin şunu çok iyi bilmesi gerekiyor.Evet bağlama dahil enstrümaların tümü hepsi ayrı ayrı sevimlidir,hoştur,güzeldir.Ancak bir o kadar da nankördürler.Niçin nankördürler? Çünkü siz bağlamayı bir kaç gün  elinizden düşürdüğünüzde o size çok şeyi bir anda unutturacak kadar da nankördür ve acımasızdır.Siz bağlamadan bir adım uzaklaştığınızda o sizden bir adım değil tam on adım uzaklaşıyor.Bir hafta uzaklaştığınızda o sizi tam bir ay geriye atıyor.Bir ay uzaklaştığınızda o sizi tam üç ay geriye atıyor.Bu konuda hiç affı ve acıması yoktur.Bağlama üstadları bu korkunun farkında oldukları için bu işi çok iyi yapmalarına rağmen işte bu korkudur ki onlara günde dört saat egzersiz çalıştırıyor.Bunu yapmazlar ise bağlamanın aynı acımasızlığına uğrayacaklarını çok iyi biliyorlar.Hatta bağlamayı çok iyi çalan biri askere gidip geldiğinde yeniden eski seviyesine dönmek için aylarca onunla boğuşmak zorunda kalıyor. 

Bakınız,Bağlama için söylenmiş şu sözlere herkesin dikkatini çekmek istiyorum; 

BİR GÜN ÇALMAZ İSEM ELİM ANLAR,
İKİ GÜN ÇALMAZ İSEM GÖNLÜM ANLAR,
ÜÇ GÜN ÇALMAZ İSEM SEYİRCİ ANLAR 

Burada anlatılmak istenen şudur;Bağlamayı bir kaç gün elinize almamış iseniz bu hemen anlaşılır,unuttuğunuz hemen ortaya çıkar.Bu konuda ne elinizi kandırabilirsiniz,ne gönlünüzü kandırabilirsiniz,ne de seyirciyi kandırabilirsiniz.Çalışmadığınızı elinizde anlar,gönlünüzde anlar,seyirci de anlar.Sonra seyirci veya dinleyici ne yapar bizlere valla domates fırlatır.Bu bağlamaya gönül vermiş olan bizler için hepimiz için geçerli konulardır.Bu yüzden bu yazdıklarım hepimizi bağlar niteliktedir.Bundan dolayı bu konularda hepimizin dikkat etmesi gerekmektedir.


Bir yıla yakın süredir kısa sap baglamayla calısıyorum… ama kim görduyse uzun sapa geçmemi ogutluyor en bilgilisinden tutunda en acemi sazcı dinleyici bile… sizin fikriniz nedir ?

ve geçilirse cok zorlanılırmı nasıl farklar vardır avantajları nelerdir ya da kısa sap ile biraz ugrasştıktan piştikten sonra uzun sapa uyum sağlamak insanı kasar mı yorar mı zorlar mı ?

yazacaklarınız cok muhim… şimdiden sağolun 


 

Admin Erdal İbili 
Profosyonel bir baglamaci olmak istiyorsan yada söyle en kral baglamacilara bak bakiyim ne caliyorlar Ney yada gecmisleri kisaylami uzunlami gecmis?
Isin basindayken Uzunla basla Uzun bir deryadir.
Herseyisiyle Kisadan Zordur Uzunu Basardiktan sonra kisa sana cok kolay gelecektir

HOCAM UZUN SAP BAĞLAMA ÇALIYORUM YANİ KENDİ ÇAPIMDA ÇALMAK.SİZCE UZUN SAP BAĞLAMAYA DEVAMMI EDEYİM YOKSA KISA SAPMI TAVSİYE EDERSİNİZ.UZUN SAPDAN KISA SAP BAĞLAMAYA DÖNMEK KOLAY OLURMUS KISADAN UZUNA DÖNMEK ZORMUS. O YÜZDEN UZUN SAPLA BAŞLADIM

 
  Admin Erdal İbili
Ayni soru bir baska konu altinda sorulmustu ben ve bir kac arkadasin önemli yorumlari var.
Uzuna devam etmenizi tavsiye ederim.
firsat buldukca kisa sap da calisin.

Hocamızın yazmış oldugu yoruma katılıyorum ek olarak uzun sap bağlama bir çok makama akort edilerek çalına biliyor yani bizim uzun sap bağlamamız aslında 10 larca bağlama yerine kullanılıyor fakat kısa sap bağlama sadece bir tek akort yapılabiliyo diye biliyorum ve kısa sap baglama da ankara oyun havaları çalınamıyo diye biliyorum saygılar…
 

 Admin Erdal İbili
İsmindende belli oldugu gibi UZUN ve KISA Sap yani ilk etapta SAPlarin UZUNluk KISAlik farkidir. ikinci Husus  Düzen farklari vardir  Kisa Sap Baglama   Düzeni D G A   ( RE SOL LA ) olarak akort edilir  Uzun Sap ise  Kara Düzen bis baska ismi ile Bozuk Düzen A D G  (LA RE SOL ) olarak akort edilir . Aralarinda  perde farki vardir:  Uzunda 23 perde kisada 19 perdelidir.
Dogru Akortlara cekilirse, Her iki Baglamayi her iki Düzende cala bilirsiniz… Uzun Sap i illaki Uzun Sap Düzeni Kara düzende calacaksiniz diye bir Kural yoktur.
ayni Kural Kisa icinde gecerlidir  tabiki Baglamalarin verdigi tinilar sizi memnun ediyorsa ama en mantiklisi tabiki Kisayi Baglama düzeninde Uzunu ise Karadüzende calmak

arkadaşlar bağlamada 30 dan fazla düzen vardır bunlardan bazıları misket, abdal, çöğür(kısa sap), bozuk düzen (uzun sap) ama bunlardan en yaygını günümüzde kısa sap bağlamadır ama saz çalmada hangisi diyorsanız tabiki uzun saptır çünkü uzun sapın 4000 yıllık bir geçmişi vardır ayriyeten bütün düzenler bu bağalamada yapılabilir bu kısa sap için söz konusu değil kısa sp arif sağın sesine uygun olması için sazına kelepçe taktırmayıp kestirmesi üzerine yayılmış bir çalgıdır. ses yönünden ama çok iyidir. yani anlayacağınız uzun sap bilmenin her halikarda faydası var 

merhaba arkadaşlar bağlama dersine başlayacağım ancak hocam bana kısa sap bağlama ile başlamam gertiğini kısa sapla başlarsam daha iyi bağlama çalabileceğimi söylüyor sizce ne yapayım benim bağlamam uzun sap

şimdiden teşekkürler


 Admin Erdal İbili
 aslinda tam tersi  Uzun Sap baglamada perde araliklari genistir buda parmaklarinin gelismesinde baya sana yardimci olacaktir.
eger uzun Sap Kursu veriliyorsa Uzunla basla  daha sonra kisayi kendin desifre edersin.

 
kısa sapta nıce yeteneklı arkadaslar var ama uzunu elıne alınca atıyoırlar bıur kenara bağlama uzunla baslar sahnelerdekı cok ıyı kısa calanların tarıhıne bek hepsı uzun sapla baslamıstır orneğin musa eroğlu zamanında lakabı ruzgar musayken hızından dolayı radyoda gunaydın proğramı yapardı ve uzunla acılıs yapardı orneklerı coğaltabılırız mesela ben daha ısayı elıme almadım uzunla ugrasıyorum bır yıldır ama kısa akorduna cekınce bırseyler cıkıyor yanı uzun senı kısaya hazırlıyor ama kısayla baslayan arkadaslarım var uzunu elıne alınca cok yabancı bır enstruman gıbı gelıyor sunu unutma baglamada temel uzunla atılır dınle sozumu uzunu yarılayınca kısada cok yol almıs olacaksın fark etmesende unutma sakın kesınlıkle uzunla basla ıkı yıl uğras sonra kısaya gec bak gor neler oluyor hala burda olursamda bana da tesekkur edersın dınlersen sozumu

Admin Erdal İbili
 
aynen emo338´e katiliyorum bu soru defalarca sorulmustu ve ben kisa caldigim ve egitimi aldigim halde arkadaslara madem yeni basliyacaksiniz bence uzundan baslayin uzun  bu isin babasidir Göz kırpan
kisada anasi oluyor  hadi curada cocuklari Dil çıkaran
divan? oda dedesi olsun

 
Acizane fikrimi belirteyim…
Eger bir Kursa gitmeyi düsünüyorsaniz önce ders verecek Hocaya sorup daha sonra almak en iyisidir.

Baglamasi  olanlarin elindeki Saz ne ise onunla ögrenmelerini tavsiye ederim, imkaniniz neye müsaitse onunla baslayin, illa kisa ile yada illa uzunla calinacak diye bir kaide kural yok..  Bir yerdede Zevk meselesi..  Bence yeni saz almaya yada yeni bir kurs yeri aramaya gerek yok,

kendi kendine ögreneceksen farketmez hangisini alirsan al derim
ama internet ortaminda kisa Sap ile egitim videolari veya benzeri paylasimlar daha cok..
Genel olarak Kisa Sap ögrenimi daha kolay ve hizlica.. (istisnalar kaideyi bozmaz) 
Uzun sapta cabuk ögrenilir ama uzun sapta, insanin ögrendikce ögrenesin gelir… 
Cok cesitli tavirlar vardir onlari yapabilmek ayri bir zevk veriri insana Birde farkli akort düzenleri vardirki bunlar uzunsap ile ögrenenlerin yapmak istedikleri arzuladiklari seylerdir..
yani uzun sapla ögrenenler sonucta Kisa Saptaki baglama düzeninden cok daha fazla ve farkli düzenleride ögrenecegi icin kisa sap calmak onlar icin cocuk oyuncagi gibi olacaktir ..
Bir örnek vereyim, OTOMATIK  ve VITESLI Araba..  iyi bir sürücü adayi araba sürmeyi iyi ögrendiyse ister otomatik vitesli arabada olsun sürebilir .. Sadece otomatik vitesli araba ile ögrenenler ilk basta oldukca zorlanirlar. iksinininde bir birine avantazlari ve dezavantajlari vardir .. ikisinide birinden ayirt eden ufak tefek detaylardir !  ilk baslarda biraz alismasi zaman alir .. Ayagi ya debriyaj arar durur yada yada debriyaji unutur .. ara sirada yanlislikla küt diye firene basar .. ama kabiliyetine bagli olarak digerinede alisir ..  Peki Kisa ile uzunun calma hususunda bir birine avantaji dezavantaji yokmudur .. vardir onuda yine ayni misal ile anlatayim .. Mesela sehir icinde ve uzun yolda bircogu otomatik arbayi tavsiye eder .. kimiside  yokuslu yollarda arazi tipi yerlerde veya araba sürdügümü hissetmek istiyorum diyenlere vitesli tavsiye edilir …

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 



Yorum Yazın

Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmalısınız.

Kapat
  • Sosyal İmleme
  • E-posta ile
E-posta ile paylaş